هارد ديسك (Hard disk ) ، يكي از مهمترين عناصر سخت افزاري دركامپيوتر پس از پردازنده و حافظه است. از هارد ديسك ، بمنظور ذخيره سازي اطلاعات استفاده مي گردد . اطلاعات مربوط به راه اندازي سيستم ، برنامه ها و داده ها، جملگي بر روي هارد ديسك ذخيره مي گردند. در زمان انجام برخي عمليات خاص توسط كامپيوتر، نظير ويرايش فيلم ها ، بازي هاي كامپيوتري و يا پخش موزيك ، استفاده از يك هارد ديسك با ظرفيت بالا، سرعت مناسب و قابل اطمينان ، بطرز محسوسي بهبود محيط عملياتي خصوصا" ذخيره و بازيابي اطلاعات را بدنبال خواهد داشت . در ساليان اخير  تكنولوژي ساخت هارد ديسك بسرعت  و در ابعاد متفاوت رشد و گسترش يافته است . در اين مقاله ، به بررسي پارامترهاي لازم در خصوص انتخاب يك هارد ديسك خواهيم پرداخت .

جايگاه هارد ديسك

با توجه به رشد چشمگير تكنولوژي ساخت هارد ديسك ، ظرفيت آنان درفواصل زماني بين دوازده تا هيجده ماه ، دو برابر مي شود . بدين ترتيب ،عملا" كامپيوترهاي شخصي بسمت ماشين هاي چند رسانه اي حركت نموده كه مي توان حجم بالائي از اطلاعات شامل صوت ، تصوير و گرافيك را بر روي آنان ذخيره نمود. بيشترين ظرفيت هارد ديسك قابل نصب بر روي كامپيوترهايDesktop  ، معادل 250 گيگابايت مي باشد. طرفيت فوق ، ده برابر بيش از ظرفيت هارد ديسك هاي سه سال پيش است . در اوايل سال 2003 ميلادي ، هارد ديسك هاي با ظرفيت 320 گيگا بايت مطرح شده اند. توليد كنندگان در صدد ارائه اينترفيس هاي سريالATA بوده كه نسبت به مدل هاي پيشين ( اينترفيس هاي موازيATA ) داراي سرعت بمراتب بيشتري مي باشند. محصولات توليد شده در سال آينده ، از تكنولوژي فوق استفاده خواهند كرد. عملكرد تمامي هارد ديسك ها در زمان اجراي يك برنامه مشابه يكديگر بوده و استفاده از درايوهاي با سرعت بالا، مزايا و امتيازات متعددي را براي كاربراني كه قصد پردازش داده هائي با حجم بالا ( تصاوير و ويدئوهاي ديجيتال ) را دارند ، بدنبال خواهد داشت.بر اساس آزمايشات متعدد انجام شده توسط برنامهPhotoshop ، مشخص شده است كه انجام عمليات پيچيده اي نظير : اعمال فيلترها ، گردش و ويرايش تصاوير در هارد ديسك هاي با  سرعت بالا ، شصت درصد سريعتر از سيستم هائي است كه داراي درايوهائي با سرعت پائين مي باشند.

ويژگي ها ي مهم

از مهمترين ويژگي هاي مرتبط با هارد ديسك ، مي توان به موارد زير اشاره نمود :

ظرفيت

اغلب كامپيوترهاي شخصي در حال حاضر از هارد ديسك هائي با ظرفيت معادل بيست گيگابايت ، استفاده مي نمايند. ظرفيت فوق ، بمراتب بيش از انداره مورد نياز كاربراني است كه صرفا" از هارد ديسك بمنزله ابزاري بمنظور ذخيره سازي اطلاعات استفاده مي نمايند . ظرفيت هارد ديسك براي كاربراني همچون طراحان آثار گرافيكي و يا افراديكه بر روي فيلم هاي ويدئويي كار مي كنند ، از اهميت بيشتري برخوردار است . مثلا" ضبط تصاويردر مدت زمان  محدود از يك دوربين فيلم برداري ، چندين گيگابايت ظرفيت هارد ديسك را اشغال خواهد كرد . در صورت ضرورت استفاده از فضاي ذخيره سازي بالا ، مي توان از يك هارد با ظرفيت بالا و يا دو هارد ديسك ،استفاده نمود. در چنين حالتي مي توان هارد موجود را نگهداري و متناسب با نياز، اقدام به تهيه و نصب هارد دوم نمود. مثلا" در صورتيكه به يك هارد با ظرفيت 160 گيگابايت نياز باشد و هارد ديسك موجود 80 گيگابايت ظرفيت داشته باشد ، مي توان با تهيه يك هارد ديسك ديگر و با ظرفيت 80 گيگابايت ، نياز خود را مرتفع نمود ( تامين 160 گيگابايت فضاي ذخيره سازي  ، مشروط به وجود پتانسيل لازم ازلحاظ توانائي حمايت برد اصلي سيستم ) .

سرعت دوراني

سرعت دوران ( چرخش ) هارد ديسك هايATA  موجود ، 5400 يا 7200 دور در دقيقه (rpm ) مي باشد . درايوهائي كه داراي  سرعت 7200 دور در دقيقه مي باشند، معمولا" ( در تمامي موارد صادق نخواهد بود ) داراي سرعت بيشتري در ارتباط با بازيابي اطلاعات ، مي باشند . در آزمايشاتي كه بر روي يك نمونه درايو با سرعت 5200 دور در دقيقه انجام شده است ، مشاهده شده است كه  سرعت تكثير اطلاعاتي به اندازه 1/2 گيگابايت ، حدود 33 %  سريعتر از سرعت درايوهاي 7200 دور در دقيقه مي باشد! در بعضي موارد، پارامترهاي  ديگري نظير نوع الگوريتم استفاده شده بمنظور بازيابي اطلاعات، تاثير مستقيمي بر كارآئي يك درايو دارد.

اينترفيس

تقريبا" تمامي كامپيوترهايDesktop از اينترفيس موازيATA استفاده مي نمايند.. حداكثر سرعت انتقال داده در اين نوع  اينترفيس ها ،  100 و يا 133 مگابايت در ثانيه است. بر اساس مجموعه تست هاي انجام شده بر روي اينترفيس هايATA/133، مشخص شده است كه سرعت آنان تاثير مشهودي  را در افزايش كارائي بدنبال نداشته است ، چراكه  درايوهاي موجود امكان استفاده مناسب از سرعت بالاي انتقال داده در باندهاي عريض را دارا نمي باشند. ( درايوهاي موجود در سرعت بالاي 100 و يا بيشتر ممكن است  دچار مشكل شوند ). اكثر مادربردهاي قديمي (MotherBoard ) ازATA/133  حمايت نمي نمايند.بنابراين براي استفاده از اين نوع درايوها ، مي بايست كارت هاي جانبي بر روي سيستم نصب گردد . خوشبختانه درايوهائي كه داراي استانداردATA/133 مي باشند ، امكان حمايت از استانداردATA/100 را نيز دارا مي باشند .
درايوهائي كه از اينترفيس هاي سريال ATA ( در مقابل اينترفيس هاي موازي ) استفاده مي نمايند ، بتدريج متداول مي گردند .از اينترفيس هاي فوق در موارديكه  با مشكل سرعت در ارتباط با اينترفيس هاي موازي برخورد مي شود ، استفاده مي گردد(اينترفيس هاي سريال ATA مشكل كمبود سرعت  را برطرف مي نمايند)  . اين نوع درايوها ، قادر به انتقال 150 مگابايت در ثانيه بوده و اين ميزان در ساليان آينده به مرز 600 مگابايت در ثانيه خواهد رسيد . بر اساس تست هاي انجام شده ،استفاده از يك اينترفيس سريال ATA بر روي سيستم هائي كه شامل يك درايو مي باشند ، مزاياي عمده اي را بدنبال نداشته است ( از پهناي باند اضافه عملا" استفاده نمي گردد) . در صورت استفاده از چندين درايو بر روي يك اينترفيس مشابه ، از پهناي باند اضافي بطور مطلوب استفاده و نتايج مثبتي را بدنبال خواهد داشت . استفاده از  درايوهاي ATA با اينترفيس سريال ، طي ساليان آينده در اكثر كامپيوترهاي شخصي بكار گرفته خواهد شد .

حافظه موقت ( بافر )

زمانيكه يك سيستم درخواست اطلاعاتي را مي نمايد ، هارد ديسك علاوه بر اينكه مي بايست بازيابي داده درخواستي ر ا انجام دهد بلكه مسئوليت استقرار (load ) داده در بافر مربوطه به خود را نيز برعهده دارد . بدين ترتيب در صورتيكه پردازنده درخواست مجدد همان اطلاعات قبلي را داشته باشد ، اطلاعات مورد نياز آن از طريق بافر هارد ديسك تامين خواهد شد . استفاده از دو مگابايت بافر، ظرفيت مناسبي  در اين رابطه مي باشد . در موارديكه از برنامه هاي خاصي نظير فتوشاپ ، استفاده مي شود ، ظرفيت هشت مگابايت براي بافر ، منظقي بوده و اثرات مثبتي را در رابطه با افزايش كارائي سيستم بدنبال خواهد داشت .

تشريح مشخصات

تعيين ظرفيت ، يكي از اولين و در عين حال مهمترين تصميات در رابطه با انتخاب يك هارد ديسك مي باشد .هارد ديسك هاي با ظرفيت بالا هميشه  از لحاظ قيمت گرانتر مي باشند،چرا كه توزيع آخرين مدل ها و ظرفيت ها درماه هاي نخست توليد بسيار اندك بوده و همين عامل افزايش قيمت آنان را بدنبال خواهد داشت.براي تهيه يك هارد ديسك با ظرفيت مطلوب مي توان پس از كاهش قيمت آخرين مدل هاي ارائه شده ، اقدام لازم را انجام داد .( تامين هارد ديسك مورد نظر پس از فروكش نمودن جو ايجاد شده در ماه هاي نخست توليد ) . پارامترهاي زير را مي توان در زمان انتخاب يك هارد ديسك در نظر گرفت :

ظرفيت

حداقل ( بيست تا چهل گيگابايت )  ، پيشنهادي  ( شصت تا هشتاد گيگابايت )   ،  حداكثر ( يكصد تا دويست و پنجاه گيگابايت )
  تهيه هارد ديسك هايي با ظرفيت بالاتر از نياز موجود، تصميمي منطقي مي باشد . قيمت هارد ديسك هاي با ظرفيت بيشتر همواره بالاتر از ظرفيت هاي پائين تر مي باشد ( تفاوت زياد نمي باشد)  بعنوان نمونه،تفاوت ظرفيت هارديسك هاي 60GB با 80GB چيزي در حدود 20GB مي باشد كه اين ظرفيت قابل توجهي است اما از نظر قيمتي اين هارديسك ها اختلاف چنداني با هم ندارند.

سرعت دوران

حداقل ( 5400 دور در دقيقه)   ،پيشنهادي  (  5400  تا 7200 دور در دقيقه )   ، حداكثر ( 5400  تا 7200 دور در دقيقه )
بالا بودن سرعت دوران يك هارديسك نشاندهنده بالا بودن سرعت ذخيره و بازيابي اطلاعات است. درصورتيكه از كامپيوتر بمنظور انجام كارهاي چندرسانه اي استفاده مي گردد ، بالا بودن تعداد دور در دقيقه يك هارديسك بسيار حائز اهميت است. اين خصوصيت هاردديسك در برنامه هايي نظير word  و يا استفاده از اينترنت ، چندان مشهود نخواهد بود .هاردديسك ها ي با ظرفيت بالا ، اغلب  داراي سرعت دوران كمتري مي باشند ( 5400rpm ) .

سرعت اينترفيس

حداقل (Ultra ATA/100 or ATA 133) ، پيشنهادي (Ultra ATA/100 or ATA 133  ) ، حداكثر (Ultra ATA/100 or ATA 133)
تفاوت سرعت بين درايوهاي ATA/100 و ATA/133 براي اكثر كاربران مشهود و قابل ملاحظه نخواهد بود. براي اينكه از سرعت درايوهاي انتخابي بطرز موثري استفاده شود، مي بايست  سرعت آنان با كامپيوتر سازگار باشد ،  در غير اينصورت مي بايست ار كارت هائي استفاده شود كه سرعت درايو را با سرعت كامپيوتر هماهنگ نمايد.

سرعت جستجو

حداقل (8ms و يا پائين تر)   ، پيشنهادي ( 8ms تا  9ms   )   ، حداكثر ( 9ms )
متوسط سرعت جستجو ( بر حسب ميلي ثانيه اندازه گيري مي گردد)  در واقع به سرعت پيدا نمودن اطلاعات ( يك بخش خاص از داده ) ذخيره شده در يك درايو اطلاق مي شود.اكثر كاربران در زمان انتخاب يك هارد ديسك به موضوع فوق توجه نكرده و حتي در فعاليت هاي روزمره خود با كامپيوتر كمبودي از اين بابت را حس نمي نمايند . در موارديكه اطلاعات  در بخش هاي متفاوت هارد ذخيره شده باشد، يافتن هر بخش از اطلاعات ذخيره شده و ارتباط بين آنان ، زمان مختص خود را خواهد داشت  .

اندازه  بافر

حداقل (دو مگابايت)  ، پيشنهادي (دو مگابايت و يا هشت مگابايـت )   ، حداكثر (دو مگا بايت و يا هشت مگابايت)
بافر ،‌ يك حافظهCache بر روي درايو بوده كه بطور موقت اطلاعات در آن ذخيره شده تا در صورتيكه پردازنده مجددا" درخواست آنان را داشته باشد ، اطلاعات از محل فوق و با سرعت بيشتري در اختيار پردازنده قرار داده شوند. اكثر هاردديسك ها به طور معمول داراي بافري به ظرفيت دو مگابايت مي باشند(درايوهايي با بافر بالاتر نيز وجود داشته كه از آنان براي اهداف خاصي استفاده مي گردد).

نكاتي دررابطه با تهيه هارد ديسك

استفاده از كامپيوترهاي جديدتر

كامپيوترهاي جديدتر قادر به استفاده مطلوب از مزاياي يك درايو با ظرفيت بالا مي باشند ( افزايش كارائي ) . سيستمي كه داراي پردازنده اي  با سرعت پائين و يا ميزان اندكي حافظه اصلي مي باشد ، نمي تواند از تمام ظرفيت  و پتناسيل هاي هاردديسك انتخابي ، بنحو احسن استفاده نمايد. در صورتيكه يك كامپيوتر ارزش ارتقاء را داشته باشد ( سيستم موجود داراي كارآئي لازم مي باشد ) مي توان بمنظور دستيابي به ظرفيت ذخيره سازي بيشتر ، هارد آن را بتنهائي ارتقاء داد.

اطمينان از وجود فضاي كافي درون كيس

اكثر كيس هاي استفاده شده در  كامپيوترهاي شخصي حداقل داراي يك و يا چندين محل براي نصب هارد مي باشند.با استفاده از دفترچة‌ راهنما و يا با باز نمودن كيس ، مي توان بررسي لازم در خصوص وجود فضاي كافي را انجام داد( خصوصا" در موارديكه قصد استفاده از يك هارد جديد و نگهداري هارد قديم وجود داشته باشد ).

تهيه هارد ديسك با ظرفيت بيشتر از نياز اوليه

پيشنهاد مي گردد همواره هارد ديسكي با ظرفيت بيش از نياز اوليه ، انتخاب گردد. ظرفيت انتخابي مي بايست پاسخگوي نيازهاي آينده بوده و لازم است باتوجه به نوع استفاده از كامپيوتر در حال و آينده ، تصميم مناسبي در اينخصوص اتخاذ گردد.

سازگاري سرعت هارد انتخابي با سرعت اينترفيس كامپيوت

 سرعت درايوهاي ATA/100 و ATA/133 بمراتب از سرعت اينترفيس هاي  كامپيوتر بيشتر است ( خصوصا" اگر از زمان خريد كامپيوتر يك سال گذشته باشد). قبل از انتخاب هارد ديسك ،مي بايست با استفاده از دفترچه هاي راهنماي كامپيوتر كه فروشندگان ارائه مي نمايند، سرعت اينترفيس هاي كامپيوتر را مشخص نمود.

تهيه هارد ديسك با قيمت مناسب

رقابت تنگانتنگي بين توليد كنندگان درايوها وجود داشته  و اكثر فروشندگان كاربران را بدليل اختلاف ناچيز قيمت ، ترغيب به تهيه هارد ديسك هاي با ظرفيت بالاتر مي نمايند. اين امر در خصوص درايوهايي با ظرفيت پايين تر صادق است چرا كه آخرين ظرفيت هاي موجود در بازار به علت توليد كم داراي قيمت بالاتري هستند. بنابران پيشنهاد مي گردد هرگز به دنبال آخرين ظرفيت موجود در بازار نباشيد.

تهيه بسته كامل( كيت )  درايو

اين نوع بسته ها شامل  قطعه سخت افزاري،‌كابل ها ،‌دفترچه راهنما و در برخي موارد درايور مورد نظر براي نصب مي باشد.

استفاده از درايوهاي external در صورت لزوم

با استفاده از اين نوع درايوها مي توان اطلاعات مهم و حياتي را در زمانيكه در محل كار خود نمي باشيم ، حفاظت نمود. در موارديكه نيازمند جابجائي حجم بالائي از اطلاعات مي باشيم ، استفاده از درايوهايexternal مي تواند يكي از گزينه هاي موجود باشد .قيمت درايوهاي فوق ، نسبت به درايوهاي معمولي كه در درون كيس نصب مي شوند، بيشتر بوده و جهت ارتباط با سيستم از پورت هاي USB2.0 استفاده مي نمايند.